Cantuva, het vocaal ensemble uit de Belgische druivenstreek.
IN DE KIJKER
"Cantuva aan tafel met Zigeunerliederen"
Muziekliefhebbers kunnen gezellig tafelen bij kaarslicht en genieten van de muziek
Zaterdag 4 juni 2016 om 20.00u. in de bosuil Jezus-Eik
Zondag 5 juni 2016 om 13.00u. in de bosuil Jezus-Eik
Deel 1

U hoorde werk van Joachim Turina. Hij schreef het op 50-jarige leeftijd in 1930. Danzas Gitanes. Zambra is het eerste stuk van een 5-luik.

Van harte welkom op deze zesde Cantuva aan Tafel. Vandaag is het centraal muzikaal thema, zigeunermuziek door klassiek gevormde componisten.

De zigeunerstammen zijn afkomstig van Noord-India, zijn nadien verhuisd naar het Middenoosten en hebben zich in een derde fase gevestigd in Europa.

Hun muziek wordt gewoonlijk uitgevoerd tijdens feesten en ceremonieën. In functie van hun origine of het land waar zij vertoeven heeft hun muziek verschillende facetten.

De zigeunermuzikanten die weinig contacten hadden met muziekacademiën hebben een eigen familiestijl ontwikkeld. Zij bundelen uitvoeringssnelheid en improvisatie en hebben onder hun rangen tal van virtuozen die instrumenten zoals viool, accordeon, klarinet en andere op een merkwaardige wijze bespelen.

Hun traditionele muziek vooral aanwezig in de Oost-Europese volksmuziek was een belangrijke inspiratiebron voor componisten die in de klassieke muziek actief waren, zoals Franz Liszt en Johannes Brahms. Zij hebben een belangrijke bijdrage tot de verspreiding van deze muziek geleverd.

Dit leidt ons naar het eerste deel van deze Cantuva aan Tafel : de Zigeunerlieder van Johannes Brahms.

Deze liederen vormen een cyclus voor vier zangstemmen en klavier en bestonden oorspronkelijk uit Hongaarse teksten die in de tweede helft van de 19e eeuw naar het Duits vertaald werden.

Vandaag brengt Cantuva tussen de gangen van de maaltijd door, 8 van deze liederen. Ze behoorden op het einde van de 19 eeuw in Duitsland, Oostenrijk en Groot-Brittannië tot de geliefkoosde werken op het vlak van huismuziek.

We luisteren tijdens het eerste deel naar 5 liederen. De sfeer is de volgende:
He zigeuner, bespeel de snaren
Speel het lied van het ontrouwe meisje
Laat de snaren huilen, klagen, treurig en bang
Tot deze wangen nat zijn van hete tranen.

We zitten duidelijk midden in de romantiek. Niet alleen de mens staat centraal maar ook de natuur is het theater waar zich alles afspeelt.
Torenhoog water van de Rima, hoe somber ben je
Aan de oever treur ik om jou, mijn liefste !
Golven ijlen, golven stromen, ruisen over het strand op mij toe;
Laat me aan de oever van de Rima treuren om haar.

En zo gaat het verder.

Deze tekst kan u volgen op het scherm. Hij werd technisch samengesteld door Piet Van Den Poel bijgestaan door Dries Demuyck (zaterdag), (Karel Breugelmans = zondag) technieker van de Bosuil.

Voor de afwisseling speelt onze pianiste Katrien Vercauter een Hongaarse dans van Johannes Brahms. De zigeunerliederen kunnen in het werk van Brahms gezien worden als de vocale tegenhanger van de Hongaarse dansen. Maar ten onrechte werd Zigeunermuziek gelijkgesteld met Hongaarse volksmuziek.


Deel 2

Tijdens het voorgerecht hoorde u Bert Van Laethem, concertmeester van Chapelle de Lorraine, enkele zigeunerdeuntjes op zijn accordeon spelen.

Zigeunerliederen zijn geen grote werken maar korte gemakkelijke stukken waarbij het plezier om te componeren, te zingen en ook te spelen centraal staat.

Tijdens de 19e eeuw heeft de volksmuziek de harten van de grote artiesten aangesproken.

Dit is niet te verwonderen. Op het ogenblik dat de industriële revolutie de bovenhand neemt, als fabrieken de landelijke werkkrachten naar de industriële steden trekt, ontstaat er bij de geleerde wereld een mythe rond – om het Franse woord te gebruiken – het terroir, dus plattelands- en streekgebonden gebruiken terwijl – en dat is een paradox - de terroirs op dat ogenblik aan het verdwijnen zijn.

Deze mythe idealiseert eeuwenoude liederen van de landbouwer, idealiseert de poëzie, de verhalen en de rustieke levenswijze in tegenstelling tot de economische en sociale werkelijkheid eigen aan de ingrijpende veranderingen van de industriële revolutie.

Dit is dus een belangrijk moment: het moment van een kentering waarbij de muziek die men “primitief” pleegde te noemen stapsgewijs het statuut van artistieke zuiverheid verwerft. Johannes Brahms heeft er veel toe bijgedragen. En zijn vrienden en kennissen hebben hem daarbij geholpen en ondersteund.

Eén van die vrienden was Antonin Dvorak. Toen hij zeer jong was moest hij zijn geboortedorp niet zover van Praag verlaten, maar zijn roots heeft hij nooit vergeten. Zijn zigeunermelodieën worden nu gezongen door Hanne-Joost Peeters. Ze wordt aan de piano begeleid door Katrien Vercauter. We sluiten tenslotte het tweede deel af met 3 andere liederen van Johannes Brahms. 


Deel 3

Wat is het doel geweest om deze liederen te componeren ?

Brahms kiest uit 25 Hongaarse liederen. Zijn doel is nooit geweest authentieke stukken zigeunermuziek te interpreteren. Nee, hij volgde gewoon de tijdsgeest die erin bestond de muzikale composities expressiever te maken en ze tegelijkertijd een geestesgesteldheid in te boezemen, die terug te vinden was in de folkloristische bronnen.

Robert Schumann was één generatie ouder dan Joannes Brahms. Hij ontmoet hem en helpt hem bij zijn carrière.

Hij is erg onder de indruk van de jonge Brahms en schrijft diverse stukken vol lof over hem. Hij zorgt er tevens voor dat de eerste composities van Brahms worden gepubliceerd. Ze blijven tot de dood van Schumann uitstekende vrienden.

Zigeunerleben zijn 3 werken die – zoals de titel het zegt – het leven van zigeuners beschrijven. Cantuva zingt het derde deel . Ik lees u een stukje van de vertaling om u een idee te geven van de inhoud van de tekst:
Rond het oplaaiende vuur in het dichte groen
Bivakkeren de mannen, wild en koen,
Daar hurken de vrouwen en koken het maal
En vullen bedrijvig de oude bokaal

Czardas is werk van de Italiaanse componist Vittorio Monti. Het dateert van 1904. Het is een bekend folkloristisch stuk gebaseerd op een Hongaarse volksdans.

De Habanera is een muziekstijl en dans genoemd naar Havana, de hoofdstad van Cuba. In 1875 heeft Georges Bizet muziek gemaakt die op deze Habanera past voor zijn opera Carmen. De aria heet naar de beginwoorden : l’amour est un oiseau rebelle.


Jean-Pierre Van Binnebeek

 © webstek laatste wijziging: 16-07-2017 10:01:13. Neem gerust contact op met de voorzitter of stuur uw vraag naar info@cantuva.be J De Boer
117 pagina's op het web gevonden, geen verbroken verwijzingen.